‘Dünyada her 2 dakikada bir akciğer kanseri teşhisi konuluyor’

Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında konuşan Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Osman Elbek, “Aslında akciğer kanseri olmaması gereken bir kanser. Yüzyılın başında akciğer kanseri çok nadir bir tümördü. Şimdi ise dünyada 2 dakikada bir hastaya akciğer kanseri teşhisi konuluyor. Bunun tek nedeni aslında sigara ve tütün ürünlerinin kullanılması” dedi.

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri'nden Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Osman Elbek, 1-30 Kasım Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında akciğer kanserinin belirtileri ve tedavi süreçleriyle ilgili bilgi verdi. Doç. Dr. Elbek, akciğer kanseri belirtilerinin sinsi seyrettiğini belirterek, “Akciğer kanserinde şikayetler daha sinsi seyrediyor. Çünkü sigara veya tütün ürünü kullanan herkes öksürüyor. Akciğer kanserinin de ilk şikayeti öksürük. Bu yüzden hangisinin sigaraya veya kullanılan tütün ürününe bağlı öksürük, hangisinin kansere bağlı öksürük olduğu karışıyor” diye konuştu.

‘Akciğer Kanseri Erkeklerde En Çok Ölümcül Olan Kanser Haline Geldi’

Akciğer kanserinin giderek yaygınlaştığını söyleyen Doç. Dr. Elbek, “Aslında akciğer kanseri olmaması gereken bir kanser. Yüzyılın başında akciğer kanseri çok nadir bir tümördü. Şimdi ise dünyada 2 dakikada bir hastaya akciğer kanseri teşhisi konuluyor. Bunun tek nedeni aslında sigara ve tütün ürünlerinin kullanılması. Yüzyılın başında tütün salgını olmadığı için akciğer kanseri dünyada yoktu. Şimdi ise özellikle erkeklerde en çok ölümcül olan, en çok öldüren kanser haline geldi. Tek bir neden var; sigara ve diğer tütün ürünlerinin kullanılması. Tersten bakarsak dünyada tütün ürünlerinin kullanımını ortadan kaldırırsak akciğer kanserini de yok edebiliriz. Çünkü en iyi tedavi, hastalığın oluşmamasını sağlamak” ifadelerini kullandı.

‘Üç Haftayı Aşan Bir Öksürük Var İse Hekime Başvurun’

Doç. Dr. Elbek, öksürüğün ilk şikayetler arasında yer aldığını ancak bu şikayetin sigaradan kaynaklı mı yoksa kanser riskinden kaynaklı mı olduğunu anlamanın zor olduğunu belirtti. Doç. Dr. Elbek, “Akciğer kanserinde şikayetler daha sinsi seyrediyor. Çünkü sigara veya tütün ürünü kullanan herkes öksürüyor. Akciğer kanserinin de ilk şikayeti öksürük. Bu yüzden hangisinin sigaraya veya kullanılan tütün ürününe bağlı öksürük, hangisinin kansere bağlı öksürük olduğu karışıyor. Bu yüzden biraz uyanık olmakta yarar var. Üç haftayı aşan bir öksürük için, hele ki kişi sigara veya bir tütün ürünü kullanıyorsa, o zaman bir hekimle temas kurmasına ihtiyaç var demektir. İleri dönemde tabii ki kan tükürme, nefes darlıkları gibi şikayetler oluyor ama onlar genellikle geç dönem şikayetleri oluyor. Asıl olan hastalığın oluşmasını engellemek. Bu yüzden de tütün ürünlerinin kullanımını bırakmak gerekiyor. Nerede olursa olsun, zararın neresinden dönersek kardır” dedi.

‘Gen Özellikleri Çok Önemli’

Doç. Dr. Elbek, “İlk aşama tabii tanının doğru konulması. Çünkü her ne kadar insanlar arasında kanser tek gibi olsa da şimdi tedavi seçeneklerimiz çok farklılaştı. Kanserin tipi, hatta gen özellikleri çok önemli. Bu yüzden doğru tanıyı uygun metotlarla koymak, vücuttaki yaygınlığını ve nerede olduğunu planlamak gerekiyor. Ardından da hep birlikte, sadece bir hekimin değil, yıldız hekimler falan yok, öyle mucizeler yok; hekimler bir araya gelecekler ve aynı masa etrafında hastanın yararını düşünerek göğüs hastalıkları, göğüs cerrahisi, medikal onkolog, radyolog, nükleer tıpçı hep birlikte bir kanser tartışması yapacaklar. O yüzden kanser tedavisinde iyi bir doktordan ziyade iyi bir merkeze ve ortak çalışan bir akla ihtiyaç var” diye konuştu.

‘Tütün Ürünlerinin Kullanımını Bırakmak Gerekiyor’

Doç. Dr. Elbek, Akciğer kanserinde bazı riskli mesleklerin olduğunu özellikle silika ve asbest çalışanlarında düzenli kontrollere ihtiyaç olduğunu söyledi. Doç. Dr. Elbek, “Kendimizi önce korumak, temel tıbbın felsefesi. Bu yüzden önce zarar vermemek, yani önce tütün ürünlerinin kullanımını bırakmak gerekiyor. Bu çok kritik bir nokta. Bunun dışında riskli meslek grupları var. Özellikle silika ve asbest çalışanlarında düzenli kontrollere ihtiyaç var. Çünkü silika ve asbest maruziyetiyle akciğer kanseri riski önemli oranda artıyor. Bu yüzden çalışan sağlığı açısından bu hastaların veya bu kişilerin akciğer kanseri yönünden takibine ihtiyaç var. Tarama, dünyanın çeşitli ülkelerinde düşük doz tomografilerle planlanıyor. Türkiye'de ise fazla tomografi çekiliyor. Fazla tomografi, fazla radyasyon demektir; fazla radyasyon kanser demektir. O yüzden herkese tomografi çekilmemeli. Türkiye gibi kantarın topuzunun fazlasıyla kaçmış olduğu bir ülkede tomografi çekimlerine dikkat etmek, gereksiz tomografi uygulamamak lazım. Türkiye açısından söylenebilecek en önemli cümle şu: Hastaların kaygılanmadan, ancak iyi merkezlerde, öncelikle sağlıklarını koruyarak; şikayetleri varsa da fazla tetkiklerle değil, akıllı bir planlamayla, doğru hastaya zamanında doğru tetkiklerle tedaviye ve tanısal sürece gitmek lazım. Türkiye, ya tanının çok geç olduğu, akciğer kanserinin çok ileri aşamada teşhis edildiği ya da gereksiz yere tomografiler çekilerek bu sefer kişinin kendisinde kansere neden olunduğu iki ucu yaşıyor. İkisi de doğru değil” ifadelerini kullandı.

Doç. Dr. Elbek, “Dünyaya göre akciğer kanseri oranlarımız düşük ama giderek artıyor. Bunun nedeni tanı oranlarımızın artması. Erkekler için şu an Türkiye'de en sık saptanan ve en çok ölümcül olan kanser noktasındayız. Kadınlarda ise sigara içmemek önemli bir risk faktörü çünkü kadınlarda genomik etkileşim daha farklı seyrediyor. Bu yüzden sigara içilmemesi kanser açısından önemli bir koruyucu ama risk tümüyle sıfırlanmıyor” diye konuştu.