Karaciğer Nakli Nedir, Nasıl Yapılır ve Kimlere Uygulanır?

Karaciğer nakli, karaciğerin görevini sürdüremediği durumlarda yaşam kurtarıcı bir tedavi seçeneğidir. Nakil ihtiyacı genellikle akut (ani gelişen) veya kronik (uzun sürede ilerleyen) karaciğer yetmezliği vakalarında ortaya çıkar.

Nakil gerektiren başlıca durumlar:

• Akut karaciğer yetmezliği: Mantar zehirlenmesi, bazı ilaçların toksik etkileri veya viral enfeksiyonlar sonucu kısa sürede gelişir ve acil nakil gerektirebilir.
• Kronik karaciğer yetmezliği: Genellikle siroz, Hepatit B ve C, safra yolu hastalıkları, genetik ve metabolik bozukluklar (örneğin Wilson hastalığı, hemokromatoz) veya aşırı alkol kullanımı gibi nedenlerle gelişir.
• Karaciğer tümörleri: Karaciğerin kendisinde ya da başka bir organdan yayılan bazı kanser türleri nakil gerektirebilir.

Bu hastalıklarda karaciğer kendini yenileyemez hale gelir ve fonksiyonlarını kaybeder. Bu durumda karaciğer nakli, hastanın yaşam süresini uzatmanın ve yaşam kalitesini artırmanın tek yoludur.

Kronik son dönem karaciğer hastalığı, karaciğer dokusunun kalıcı olarak hasar gördüğü ve artık görevini yerine getiremediği ileri evre bir karaciğer yetmezliği durumudur. Genellikle siroz, otoimmün hepatit, biliyer atrezi, primer sklerozan kolanjit veya metabolik karaciğer hastalıkları gibi nedenlerle ortaya çıkar.

Bu evrede, sağlıklı karaciğer hücrelerinin yerini skar (nedbe) dokusu alır ve organın yenilenme kapasitesi azalır. Hastalarda sarılık, karında su toplanması (asit), varis kanamaları, pıhtılaşma bozuklukları ve ensefalopati (bilinç bulanıklığı) gibi ciddi belirtiler görülebilir.
Bu durumda karaciğerin fonksiyonlarını geri kazanması mümkün olmadığından, karaciğer nakli tek tedavi seçeneği haline gelir.

Karaciğer nakli yapılamayan başlıca durumlar şunlardır:

• Aktif alkol veya madde kullanımı
• İleri evre kalp veya akciğer hastalığı
• HIV enfeksiyonu veya kontrolsüz sistemik enfeksiyonlar
• Karaciğer dışına yayılmış kanser (metastaz)
• Şiddetli psikiyatrik bozukluklar veya tedavi uyumsuzluğu
• Masif beyin ödemi veya çoklu organ yetmezliği
• Ciddi pulmoner hipertansiyon (yüksek akciğer tansiyonu)

Bu durumlarda hastanın genel durumu karaciğer naklini kaldıramayacağı için, öncelikle altta yatan hastalıkların kontrol altına alınması gerekir. Uygun koşullar sağlandığında nakil tekrar değerlendirilebilir.

Karaciğer nakli ameliyatının süresi, naklin canlı vericiden mi yoksa kadavradan mı yapıldığına göre değişir. Canlı vericili karaciğer nakli genellikle 8–16 saat, verici ameliyatı ise 4–6 saat arasında sürer. Ameliyat sırasında organ uyumsuzluğu veya beklenmeyen bir durum gelişirse, işlem ertelenebilir veya iptal edilebilir.

Karaciğer nakli öncesinde hem alıcı hem verici detaylı şekilde değerlendirilir. Kan grubu uyumu ilk koşuldur. Vericinin karaciğeri normal yapıda ve yeterli boyutta olmalıdır. Ayrıca psikiyatrik rahatsızlık, bulaşıcı hastalık ya da ameliyatı riske atacak herhangi bir durum bulunmamalıdır. En önemlisi, verici kararı tamamen kendi özgür iradesiyle vermelidir.

Tüm gerekli tetkikler tamamlandıktan sonra, sonuçlar multidisipliner bir ekip tarafından değerlendirilir. Bu ekipte cerrahlar, doktorlar, radyologlar, anestezistler, psikiyatristler, hemşire koordinatörleri ve ilgili konsültan hekimler yer alır. Karar hiçbir zaman bireysel olarak verilmez; her zaman ekip kararıyla ve vericinin sağlığı ön planda tutularak belirlenir.

Hayır, sirozlu karaciğer kendini yenileyemez. Siroz, karaciğer dokusunun kalıcı olarak hasar gördüğü ve sağlıklı hücrelerin yerini skar (nedbe) dokusunun aldığı bir hastalıktır. Bu evrede karaciğerin yenilenme kapasitesi tamamen kaybolur.

Karaciğer vericisi (donörü) olmak için şartlar nelerdir?

• Verici, bağışı kendi özgür iradesiyle yapmalıdır.
• Verici 18 yaşın üstünde olmalıdır.
• Verici 4. dereceye kadar akraba olmalıdır.
• Verici ve alıcının kan grubu eşleşmelidir.*
• Verici karaciğer yapısı ve fonksiyonu ile diğer sistemleri normal olmalıdır.
• Verici karaciğerinin anatomisi alıcı ve kendisi için uygun olmalıdır.
• Yukarıda verilen koşulların ve diğer teknik noktaların uygunluğu, genellikle 2-3 gün süren nakil öncesi donör (verici) değerlendirmesinde nakil ekibimiz tarafından belirlenir.

Evet, karaciğer vericisi olabilmek için 18 yaşından büyük ve 60 yaşından küçük olmak gerekir. Bu yaş aralığı, karaciğerin yenilenme kapasitesinin ve ameliyat sonrası iyileşme sürecinin en uygun olduğu dönemi kapsar.

Hayır, vericinin mutlaka akraba olması zorunlu değildir. Ancak ülkemizde öncelikli olarak 4. dereceye kadar akrabalar verici olabilir. Akrabalık bağı bulunmayan kişilerin verici olabilmesi için ise durum, Sağlık Bakanlığı Etik Kurulu tarafından değerlendirilip onaylanmalıdır.

Hayır, karaciğer naklinde doku uyumu gerekmez. Bu ameliyatlarda esas olan, kan grubu uyumu ve organ boyutunun alıcıya uygun olmasıdır. Doku uyumu karaciğer nakillerinde belirleyici bir faktör değildir.

MELD skoru (Model for End-Stage Liver Disease), karaciğer yetmezliğinin ciddiyetini gösteren bir puanlama sistemidir. Bu skor; bilirubin, INR (pıhtılaşma değeri) ve kreatinin gibi laboratuvar testlerinden elde edilen sonuçlarla hesaplanır. Skor yükseldikçe hastalığın ilerlediği ve nakil ihtiyacının arttığı anlaşılır.

Genellikle MELD skoru 10 ve üzerindekiler karaciğer nakli adayı kabul edilir.
15 ve üzerindeki hastalar ise ulusal kadavra bekleme listesine alınabilir.
Bu sistem, hastalığın ne kadar acil olduğunu belirlemeye ve organ dağıtımında adil bir sıralama yapılmasına yardımcı olur.

Evet, tansiyon (hipertansiyon) hastası biri, eğer tansiyonu ilaçla kontrol altında tutulabiliyor ve kalp, böbrek veya damar sisteminde kalıcı bir hasar oluşmamışsa karaciğer vericisi olabilir.

Ancak her durumda, vericinin durumu detaylı kardiyolojik ve dahiliye değerlendirmelerinden geçirilerek onaylanır.

Hayır, şeker hastaları (diyabet hastaları) karaciğer vericisi olamaz.

Çünkü diyabet, karaciğer, böbrek ve damar sağlığını olumsuz etkileyebilir ve ameliyat sonrası komplikasyon riskini artırır.

Hayır, Hepatit B veya C taşıyan kişiler karaciğer vericisi olamaz.

Bu enfeksiyonlar, karaciğerde kalıcı hasara ve bulaşma riskine yol açabileceği için vericilik açısından kesin bir engel oluşturur.

Canlı vericili karaciğer nakli, bekleme listesine girmeden hızlı bir şekilde nakil yapılabilmesini sağlar.

Ülkemizde kadavra donör sayısı az olduğu için bu yöntem, hastaların durumu ağırlaşmadan nakil şansı elde etmesine ve başarı oranının artmasına olanak tanır.

Hayır, canlı vericiler uzun vadede karaciğer hastalığı riski taşımaz.

Karaciğer, kendini yenileyebilen tek organdır ve alınan kısmı yaklaşık 3 ay içinde eski büyüklüğüne ulaşır. Sağlıklı bireylerde uzun dönemde herhangi bir fonksiyon kaybı veya hastalık riski beklenmez.

Vericinin karaciğerinin genellikle %25 ila %60’ı alınır.

Bu oran, alıcı ile vericinin yaşına, kilosuna ve karaciğerin anatomik yapısına göre değişebilir. Çocuk hastalarda çoğunlukla sol lobun küçük bir kısmı (%25), erişkin hastalarda ise karaciğerin sağ (%60) veya sol yarısı (%40) nakledilir.

Karaciğer vericisi adayına, hem genel sağlık durumunu hem de karaciğerin nakil için uygunluğunu değerlendirmek amacıyla kapsamlı tetkikler yapılır.
Bu incelemeler şunları kapsar:

• Kan ve idrar testleri
• Karaciğer fonksiyon testleri
• Tümör belirteçleri (markerleri)
• Viral hepatit (A, B, C) ve AIDS testleri
• Akciğer grafisi ve kalp EKG’si (gerekirse ekokardiyografi)
• Karın ultrasonografisi
• Karaciğer hacmi ölçümü için bilgisayarlı tomografi (BT)
• Safra yollarını incelemek için MR kolanjiyografi
• Kardiyoloji, psikiyatri, göğüs hastalıkları ve (kadın vericilerde) kadın doğum konsültasyonları

Gerekli görülen durumlarda, ek testler ve branş değerlendirmeleri de yapılır.

Kan grubu ve biyokimyasal testlerle başlayan hazırlık süreci, radyolojik görüntülemeler ve branş konsültasyonlarıyla birlikte bunların gerektirdiği ek tetkiklerle devam eder.

Bu süreçte amaç, karaciğer hastalığının nakil gerektirecek düzeyde ciddi olduğunu ve diğer vücut sistemlerinin bu ameliyatı atlatabilecek kadar sağlıklı olduğunu ortaya koymaktır.

Karaciğer nakli adayları, öncelikle konsey değerlendirmesi sonrası uygun bulunursa Sağlık Bakanlığı kadavra listesine eklenir.

Canlı bağışçısı olmayan hastalar, beyin ölümü gerçekleşmiş donörlerden sağlanacak karaciğeri bekler.

Liste sırası; kan grubu, doku uyumu, tıbbi aciliyet ve MELD skoru gibi kriterlere göre belirlenir. MELD skoru yükseldikçe, hastanın liste önceliği ve nakil şansı da artar.

Karaciğer nakli için; sizi takip eden hekim ve nakil merkezi tarafından nakil endikasyonu konulduysa,

en yakın veya ulaşabileceğiniz tercih ettiğiniz nakil merkezine başvurmanız gerekir.

Burada yapılan değerlendirmeler sonucunda uygun bulunursanız, kadavra bekleme listesine kaydınız yapılır.

Nakil merkezi seçerken; merkezin yıllık nakil sayısı, başarı oranı, ve ameliyat sonrası komplikasyon sıklığı gibi veriler dikkatle incelenmelidir Ayrıca merkezin deneyimli bir cerrahi ekibe ve multidisipliner altyapıya sahip olması, sürecin güvenliği ve başarısı açısından büyük önem taşır.

İlk 3 ay en hassas dönemdir. Hastanede öğrendiğiniz bakım kurallarını evde aynı disiplinle sürdürün. Duygu durum dalgalanmaları normaldir; aile desteği önemlidir. Herhangi bir soruda nakil ekibinizle iletişime geçebilirsiniz.

T-tüp / Safra drenajı bakımı

• T-tüp çevresini antiseptik sabunla temizleyin; tüpü zorlayacak ani/şiddetli hareketlerden kaçının.
• Aşağıdaki durumlarda acil haber verin: kızarıklık, ısınma, akıntı, dikişin kopması, tüpün görünür uzunluğunda değişiklik.

(Varsa) Safra stenti bakımı

• Stent çevresini antiseptik sabunla temizleyin; şiddetli hareketlerden kaçının.
• Kızarıklık/ısınma/akıntı, dikişin kopması veya stent uzunluğunda değişiklik olursa ekibinize haber verin.

Ateş izlemi

• Titreme, halsizlik veya rahatsızlık hissinde ateşinizi ölçün.
• 38°C üzeri ateş 24 saatten uzun sürerse ekibinizle iletişime geçin.
• Ateş/titreme/halsizlik enfeksiyon ya da organ reddinin ilk işareti olabilir; derhal doktorunuza haber verin.
• Doktor izni olmadan ilaç almayın.

Kan basıncı ve nabız

• Hemşirenin öğrettiği şekilde düzenli ölçüm yapın.
• Olağan dışı değerleri hekiminize bildirin.

İlaç kullanımı ve düzenli takip

• İmmünsüpresif ilaçlarınızı her gün aynı saatte, aksatmadan alın.
• Doz atladıysanız kendiniz telafi etmeyin; doktorunuza bildirin.
• Reçetesiz ilaç, bitkisel ürün veya vitamin için mutlaka hekime danışın.
• Kontrolleri ve kan tahlillerini aksatmayın; ilaç düzeyleri hekim gözetiminde ayarlanır.
• Bu ilaçlar çoğu hastada uzun yıllar/ömür boyu gerekir; hekime danışmadan doz değişikliği yapmayın.

Aşılar

• Canlı/zayıflatılmış aşılar önerilmez.
• İnaktif aşılar (ör. tetanoz) hekim onayıyla yapılabilir.
• Aşı öncesi mutlaka nakil ekibinizi bilgilendirin.

Cinsel yaşam ve korunma

• Kendinizi iyi hissettiğinizde ve hekiminiz uygun görürse cinsel yaşama kademeli dönün.
• Bazı immünsüpresanlar doğum kontrol haplarının etkinliğini azaltabilir; uygun korunma için kadın-doğum hekiminize danışın.

Seyahat (tatil)

• Gidilecek yerin sağlık koşullarını kontrol edin; ilaçlarınızı yeterli alın.
• Şüpheli gıda veya su tüketmeyin. Seyahat planınızı önceden doktorunuzla paylaşın.

Alkol

Tamamen kaçının. Küçük miktarlar bile nakil karaciğerinde ciddi hasar yapabilir.

Sigara

Kesinlikle bırakın. Enfeksiyon, kanser, kalp-damar ve yara iyileşmesi risklerini artırır.

Reddetme belirtileri

• Halsizlik, sararma, idrar renginde koyulaşma, karın ağrısı veya ateş varsa hemen doktorunuzu bilgilendirin.
• Bu belirtiler karaciğer reddinin erken işaretleri olabilir.

Psikolojik destek

• Nakil sonrası duygu değişimleri ve kaygı normaldir.
• Gerekirse psikolojik destek alın; destek grupları faydalı olabil

Ameliyat yarası bakımı

• Yara yerini antiseptik sabunla temiz tutun.
• Kızarıklık, şişlik veya akıntı görürseniz hemen doktorunuzu arayın.

Diş bakımı

• Her yemekten sonra yumuşak fırça + antiseptik gargara; takma dişleri iyi temizleyin.
• 6 ayda bir diş hekimi kontrolü yaptırın.
• Karaciğer naklinizin gerçekleştirilmesinin üzerinden ne kadar süre geçmiş olursa olsun, herhangi bir diş operasyonun 24 saat öncesi ve operasyondan 48 saat sonrasına kadar antibiyotik almamalısınız.
  Bu tedavi profilaksi (önlem) olarak adlandırılır ve antibiyotiği ne zaman almanız gerektiğini doktorunuz size bildirecektir.
• Ameliyattan sonraki ilk 6 ay gereksiz diş işlemlerinden kaçının (hekim önerisine uyun).

Genel vücut temizliği

• Duşu banyoya tercih edin; sıvı sabun kullanın.
• El/yüz havlularını günlük değiştirin; tırnakları tırnak fırçasıyla temizleyin.
• Adet döneminde ped/tamponu sık değiştirin; vajinal dezenfektanlardan kaçının (yumuşak sabun + su yeterlidir).

Cilt ve saç bakımı

• Kortizon akne yapabilir; akneli bölgeyi günde 3 kez nazik antibakteriyel sabunla yıkayın, ovmayın.
• Ağır/infekte aknede dermatolojiye başvurun.
• Kalıcı boya/açıcı gibi işlemlerde saç kırılganlığı artabilir; nemlendirici ürünler tercih edin.

İstenmeyen tüy artışı

• Bazı immünsüpresifler (öz. siklosporin) tüy artışı yapabilir.
• Depilatuar krem, sarartma, ağda, elektroliz düşünülebilir.
• İlacı kesmeyin; aşırı durumlarda doktora danışın.

Güneşten korunma

• 10:00–15:00 arası güneşten kaçının; şapka, uzun kol, hafif pantolon giyin.
• En az SPF 15 güneş kremi; terleme/yüzme sonrası yeniden uygulayın.
• Solaryuma girmeyin.
• Renk/şekil değiştiren ben için dermatolojiye başvurun.

Beslenme ve sıvı dengesi

• Dengeli, hijyenik, protein yönünden yeterli beslenin.
• Çiğ et/yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünlerinden kaçının.
• Günde 2–2,5 litre su için; tuz tüketimini sınırlayın (kortizonda ödem riski).
• Aşırı kilo alımı veya iştahsızlık varsa diyetisyene başvurun.
• Ek hijyen önerileri: Her gün tartılın; meyve-sebzeyi iyi yıkayın/soyun; topraklı sebzeleri soyup iyi pişirin (gerekirse düdüklü tencere); küflü/pastörize olmayan ürünlerden kaçının.

Enfeksiyondan korunma

• Kalabalık/hasta kişilerden uzak durun; evi havalandırın.
• Evcil hayvan temasında el hijyeni şart.
• Yaralanma/çizikte bölgeyi antiseptikle temizleyin.

Evcil hayvan ve bitkiler/toprak

• Hayvanların dışkı veya tuvalet temizliğinden kaçının; gerekirse eldiven kullanın.
• Kediler/kuşlar bazı enfeksiyonları taşıyabilir; hekim önerilerine uyun.
• İlk 1 yıl bahçe/toprak işlerinden uzak durun; sonrasında eldivenle çalışın.

Fiziksel aktivite

• İlk haftalarda ağır kaldırmayın; ani hareketlerden kaçının.
• Doktor onayıyla yürüyüşe başlayın; kademeli artırın (yüzme/bisiklet uygun olabilir).
• Yorulunca mola verin; ağrı veya nefes darlığında egzersizi bırakıp hekime başvurun.
• Düzenli uyku ve stres yönetimi iyileşmeyi destekler.

Uyarı: Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için nakil ekibinizin önerileri esastır.

Nakil sonrasında ideal kiloyu korumak önemlidir. Beslenme planınız doktor ve diyetisyen kontrolünde, kişisel ihtiyaçlarınıza göre düzenlenmelidir.

Kilonuzu ve kan şekerinizi dengelemek için diyetiniz şunları içermelidir:

• Taze meyveler ve sebzeler
• Tam tahıllar ve ekmek türleri
• Az yağlı süt ve süt ürünleri ya da diğer kalsiyum kaynakları
• Yağsız et, balık, kümes hayvanları veya bitkisel protein kaynakları

Yağlı gıdalardan ve aşırı proteinden kaçının. Kızartma yerine haşlama, fırın veya ızgara tercih edin.

Her gün tartılın; ani kilo artışı sıvı tutulumuna işaret edebilir.

Şekerli gıdalardan uzak durun. Kek, bisküvi ve abur cuburlar yerine taze meyve veya düşük kalorili sebzeler tüketin.

Günde ortalama 2 litre sıvı alın.
Su en iyi tercihtir; ayrıca az yağlı pastörize süt, doğal meyve suyu ve bitki çayları da uygundur.

Meyve ve sebzeleri iyice yıkayıp soyun. Çiğ tüketilecek ürünlerin temizliğine özellikle dikkat edin.

Patates gibi toprakta yetişen sebzeleri soyup kaynayan suda haşlayın.
Düdüklü tencere veya buharda pişirme yöntemleri vitamin kaybını önler.

Süt, yoğurt, peynir gibi ürünleri pastörize ve taze tüketin.
Pastörize olmayan sütten yapılmış veya küflü peynirlerden kaçının.

Tuz alımını sınırlayın. Kortizon tedavisi görenlerde fazla tuz ödem ve yüksek tansiyon riskini artırabilir.

Yağ ve süt ürünlerini küçük miktarlarda satın alın.
Böylece tazelik korunur ve bozulmuş gıdaların tüketimi önlenir.

Alkol kesinlikle kullanılmamalıdır. Nakil yapılan karaciğer alkolün etkilerine karşı daha hassastır.

Aşırı kilo alımı veya iştahsızlık durumunda diyetisyeninize danışın; gerekirse beslenme planı yeniden düzenlenmelidir.

Karaciğer nakli sonrasında kullanılan ilaçların yan etkilerinden biri kan şekerinin yükselmesidir.
Bu durum bazı hastalarda geçici, bazılarında ise kalıcı (diyabet) olabilir.
Bu nedenle şeker yüksekliği yaşayan hastalar, aşırı kilo almamaya ve düzenli diyet uygulamaya özen göstermelidir.

Dikkat edilmesi gereken noktalar

• Yaş, kilo alımı ve ailede diyabet öyküsü kan şekerini yükseltebilir.
• Kortizonun azaltılması ve düzenli beslenme, kan şekeri kontrolüne yardımcı olur.
• Gerekli durumlarda oral antidiyabetik ilaçlar veya insülin kullanılabilir.
• Diyabet polikliniği kontrolleri düzenli olarak yapılmalıdır.

Vücudun bağışıklık sistemi kendi hücrelerini tanır, ancak başka bir kişiden alınan organı yabancı olarak algılar ve ona karşı savunma geliştirir. Nakledilen organa karşı gelişen bu tepkiye doku reddi (rejeksiyon) denir.

Karaciğer naklinden sonra doku reddini önlemek için hastalara bağışıklık baskılayıcı ilaçlar (immünsüpresanlar) verilir. Bu ilaçlar, bağışıklık sisteminin yeni karaciğere zarar vermesini engeller. Buna rağmen bazen hafif düzeyde doku reddi gelişebilir; bu durum genellikle erken fark edilip tedavi edildiğinde kontrol altına alınır ve karaciğer işlevleri normale döner.

Evet. Karaciğer nakli yapılan hastalar, tıpkı diğer organ nakli hastalarında olduğu gibi ömür boyu bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar (immünsüpresanlar) kullanmak zorundadır.

Bu ilaçlar, vücudun nakledilen karaciğeri yabancı olarak algılayıp reddetmesini engeller.

🩺 Hasta kontrol periyotları

• Taburcu olduktan 2 gün sonra ilk kontrol yapılır.
• İlk 3 ay boyunca haftada 1 kez poliklinik kontrolüne gelinmelidir.
• 6. aydan sonra, hastanın durumuna göre 3 haftada bir kontrol yeterli olabilir.
• Bu kontrollerde kan tahlilleri, karaciğer fonksiyon testleri ve ilaç düzeyleri değerlendirilir.

🧬 Verici (donör) kontrolleri

Karaciğer vericileri için takip süreci daha kısadır.

• Taburcu olduktan 1 hafta sonra kontrol yapılır.
• Ardından 3. ay ve 6. ayda kan tahlili ile değerlendirme yapılır.
• Tüm sonuçlar normalse, verici için ek bir kontrole gerek kalmaz.

Karaciğer naklinin temel amacı, hastalıklı bireyin yeniden sağlıklı bir yaşama kavuşmasıdır.

Tıbbi kurallara uyulduğu sürece, sosyal ve çalışma hayatına dönüş mümkündür.

Karaciğer nakli sonrası 1 yıllık yaşam oranı %90–95, 5 yıllık yaşam oranı %75, 10 yıl ve üzeri yaşam oranı ise %60 civarındadır.

Genel olarak, tecrübeli bir ekip tarafından gerçekleştirilen başarılı bir karaciğer nakli sonrasında, hastaların yaklaşık %75’inde yaşam süresinin beş yılın üzerinde olduğu görülür. Ayrıca hastanın genel sağlık durumu, eşlik eden diğer hastalıklar ve bireysel faktörler yaşam süresinde farklılıklara neden olabilir.

İlaç veya dışarıdan sıvı verebilmek amacı ile 1 veya 2 adet damar yolunuz olabilir.

Bu damar yollarından biri size ağrı kesici vermek için kullanılır. Ayrıca böbrek fonksiyonlarını takip edebilmek için mesanenize bir sonda yerleştirilir.

Karnınıza 1 veya 2 adet küçük drenaj tüpü yerleştirilir. Damar yolu, idrar sondası 3–4 gün içerisinde, karnınızdaki drenaj tüpü ise 6–7 gün içinde çıkarılır.

Vericilerin hastanede kalış süresi 7 ila 10 gün arasındadır.

Ameliyat kesisi genellikle “J” şeklinde veya “Mercedes” tipi denilen büyük bir kesidir.

Karaciğer vericisi ameliyatında yaşam kaybı riski %0,5’in altındadır ve oldukça düşüktür.

Nadir görülen komplikasyonlar arasında safra kaçağı ve kanama yer alabilir.

Bunlar gerektiğinde ek cerrahi müdahale veya kan transfüzyonu gerektirebilir.

Ayrıca diğer ameliyatlarda olduğu gibi yara enfeksiyonu, gaz sancısı, kabızlık ve anesteziye bağlı mide bulantısı gibi geçici yan etkiler de görülebilir.

Karaciğerin yenilenme özelliği sayesinde, vericide alınan kısmın genellikle 6 hafta içinde normale döndüğü bilinmektedir.

Evet. Karaciğer vericilerinde, özellikle sağ lob ameliyatlarında safra kesesi çıkarılır.

Çıkarılan safra kesesi alıcıya takılmaz, patolojiye gönderilir. Ne alıcı ne de verici için safra kesesi hayati bir organ değildir ve alınması ileride herhangi bir eksikliğe neden olmaz.

Evet. Ameliyat sonrası 2–3 hafta boyunca nakil merkezimize yakın bir yerde kalmanız gerekir.Olası bir problem durumunda merkezimize hızla geri dönebilmeniz önemlidir.Şehir dışından gelen hastalar için, bir yakının refakatçi olarak eşlik etmesi tavsiye edilir.

Çoğu vakada kesi kısa sürede iyileşir ve zamanla belirginliği azalır.Ancak tamamen kaybolmaz, her zaman hafif de olsa görünür bir iz kalır.Eğer yara enfekte olursa, iz daha geniş ve belirgin hale gelebilir.

Evet. Erkek vericiler için çocuk sahibi olmanın bir kısıtlaması yoktur. Kadın vericilerde ise gebelik öncesi en az 1 yıl beklenmesi önerilir.

Çocuklarda karaciğer nakli, ilaç tedavisiyle iyileştirilemeyen karaciğer hastalıklarında yaşam kurtarıcı bir tedavi yöntemidir. Ancak yüksek riskli bir işlemdir ve ömür boyu ilaç kullanımı ile düzenli takip gerektirir. Başarılı bir nakil için, doğru hasta seçimi, zamanlamanın doğru belirlenmesi ve deneyimli bir ekip tarafından yapılan ameliyat büyük önem taşır.

Nakil uygulanan durumlar:

• Akut karaciğer yetmezliği: Ani gelişen, genellikle viral enfeksiyonlar, bazı ilaçlar veya toksinlere bağlı durumlar.
• Kronik karaciğer yetmezliği: Biliyer atrezi, Wilson hastalığı, ailesel ilerleyici kolestaz, alfa-1-antitripsin eksikliği gibi nedenlerle gelişir.
• Metabolik hastalıklar: Bazı genetik veya metabolik bozukluklarda da nakil tedavi amacıyla uygulanabilir.

Nakil öncesi hazırlık:
Çocuklar; enfeksiyon, kalp, akciğer, böbrek ve nörolojik açıdan detaylı incelenir. Beslenme ve aşı durumu değerlendirilir, eksiklikler tamamlanır. Gönüllü verici adayları, kan ve görüntüleme testlerinden geçer; sağlık, yaş (18–60), gönüllülük ve uygunluk kriterleri değerlendirilir.

Nakil sonrası süreç:
Ameliyattan sonra çocuk genellikle 1 hafta yoğun bakımda, ardından 2–8 hafta servis takibinde kalır. Taburcu sonrası düzenli kan testleri ve poliklinik kontrolleri, uzun dönem başarı ve yaşam kalitesi için zorunludur.

Hayır. Karaciğerinizin bir bölümünü bir kez bağışladıktan sonra, ikinci kez bağış yapmanız mümkün değildir.

Nakil sonrası en az 4 hafta, tercihen 8–12 hafta boyunca yurt dışı seyahati planlamamanız önerilir. Evinize dönmek istiyorsanız ve bulunduğunuz şehirde nakil sonrası takip yapabilecek bir hekim varsa, kendinizi iyi hissetmeniz durumunda 2–4 hafta sonra dönebilirsiniz. Ancak en ufak bir komplikasyon şüphesinde, değerlendirme ve tedavi için nakil merkezine çağrılabilirsiniz.

Genellikle 12. haftadan sonra hastalar istedikleri yere güvenle seyahat edebilir.

Evet. Malulen emeklilik karaciğer nakli sonrası mümkündür.