İnsanlarda ağır böbrek ve solunum sorunlarına yol açabilen hantavirüs, ciddi bir viral enfeksiyondur. Yeditepe Üniversitesi Kozyatağı Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Alıcı, hantavirüs hakkında merak edilenleri anlattı.

Hantavirüs Nedir?

Hantavirüs, başlıca kemiricilerden insanlara bulaşan zoonotik RNA virüsleri grubunda yer alır. İnsanlarda ciddi ve bazı durumlarda ölümcül enfeksiyonlara yol açabilir.

Hantavirüs’ün Klinik Sendromları Nelerdir?

Hantavirüsler coğrafi bölgelere göre iki ana klinik tablo oluşturur. Bu klinik tablolar hemorajik ateş ve renal sendromu ve hantavirüs kardiyopulmoner sendromu olmak üzere ikiye ayrılır:

Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS)

Avrupa ve Asya’da görülür. Ateş, hipotansiyon, kanama eğilimi ve akut böbrek yetmezliği ile seyreder.

Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu (HCPS)

Amerika kıtasında görülür. Hızla gelişen akciğer ödemi, solunum yetmezliği ve şok ile karakterizedir. Mortalite oranı yüksektir.

Hantavirüs Türkiye’de Görüldü mü?

Hantavirus Türkiye’de 2000’li yılların başından itibaren, özellikle Karadeniz Bölgesi’nde görülmüştür. İlk doğrulanan vakalar kümeleşme şeklinde dikkat çekmiş, sonraki yıllarda ise sporadik olgular bildirilmeye devam etmiştir. Olguların büyük kısmı “Hemorajik Ateş ile Seyreden Böbrek Sendromu (HFRS)” tablosu ile seyretmiştir.

Karadeniz Bölgesi’nde yoğun ormanlık alanların bulunması, nemli iklim koşulları, kırsal yaşamın yaygın olması ve depo–ambar temasının sık görülmesi nedeniyle virüs dolaşımı kolaylaşmaktadır. Türkiye açısından hantavirüs enfeksiyonu nadir görülen, ancak potansiyel risk taşıyan zoonotik bir enfeksiyondur.

Hantavirüs Belirtileri Nelerdir?

Hantavirüs belirtileri başlangıç ve ileri evrelerde değişkenlik gösterir. Kuluçka süresi genellikle 1–8 hafta olan hantavirüsünün başlangıç belirtileri aşağıdaki gibi görülebilir:

Ateş
Baş ağrısı
Kas ağrısı
Halsizlik
Bulantı, kusma, karın ağrısı

İleri evrelerdeki belirtileri ise aşağıdaki gibi görülebilir:

Dispne
Hipotansiyon
Akut böbrek yetmezliği
Kanama bulguları

Hantavirüs Nasıl Anlaşılır?

Hantavirüs teşhisi koymak için klinik şüphe ve kemirici teması öyküsü önemlidir. Tanı için:

Serolojik testler (IgM/IgG)
RT-PCR kullanılabilir.

Hantavirüs Enfeksiyonu Nasıl Bulaşır?

"Hantavirüs Bulaşıcı mı?" sorusu son zamanlarda sıklıkla merak edilen sorulardan biri haline geldi. Bulaşıcı olan bu virüs; enfekte kemiricilerin idrarı, dışkısı ve tükürüğü ile kontamine olmuş aerosollerin solunmasıyla en sık bulaşır. Daha nadiren kemirici ısırığı ile de geçiş olabilir.
Fare dışkısı veya idrarı bulunan alanlar temizlenirken dikkatli olunmalıdır. Bu alanlar süpürülmemeli, kuru şekilde temizlenmemeli ve basınçlı hava kullanılmamalıdır. Çünkü enfekte partiküller havaya karışarak aerosolize olabilir ve solunum yoluyla bulaşa neden olabilir.
Doğru temizlik yönteminde alan önce çamaşır suyu içeren bir dezenfektan ile ıslatılmalı, ardından eldiven ve mümkünse maske kullanılarak silinerek temizlenmelidir.

Hantavirüs Tedavisi Nedir?

Hantavirüs tedavisi için spesifik antiviral tedavi ve yaygın kullanılan lisanslı aşı bulunmamaktadır. Bu nedenle tedavide hastanın şikayetlerini hafifletmeye ve iyileşmesini desteklemeye yönelik destek tedavisi uygulanır. Ağır seyreden vakarlarda ise solunum desteği uygulanır.

Hantavirüs Korunma Yolları Nelerdir?

Korunmada temel yaklaşım kemirici temasını azaltmaktır. Hantavirüsten korunma yolları için en önemli basamak kemirici kontrolüdür. Ev, depo, ahır ve ambarlarda fare kontrolü yapılmalı; gıdalar açıkta bırakılmamalı ve çöpler kapalı şekilde muhafaza edilmelidir. Hantavirüsten korunmak için alınabilecek başlıca önlemler ise şunlardır: