Hem bilişsel hem de fiziksel işlevlerimizi en iyi şekilde gerçekleştirmek için beyin sağlığının mutlaka korunması gerekiyor. Üstelik yaşam kalitemizin artırılması için de bu konunun son derece önemlidir. Nöroloji uzmanları, genel sağlığımızı korumamıza yönelik yaptığımız her şeyin aynı zamanda beyin sağlığımızı korumamıza da yardımcı olduğunu vurgular.
Beyin sağlığımız yaşam tarzımız, alışkanlıklarımız ve günlük etkinliklerimizle güçlü ilişkisi olan bir durum. Dolayısıyla günlük yaşamımızda yapacağımız küçük değişikliklerin beyin sağlığımızı korumamıza katkı sağlar.
Bilişsel ve fiziksel işlevlerimizi sorunsuz yerine getirebilmenin yanında hayat kalitemizi de yükseltmek için sağlıklı bir beyne sahip olmamız gerekir. Günlük yaşamımızda beslenmeden uyku düzenine, egzersiz alışkanlığından stresi kontrol edebilme becerimize kadar pek çok unsur beyin sağlığımız ile birebir ilişkilidir.
Sağlığımızın temelini oluşturan en önemli unsurlardan biri olan beslenme, beyin sağlığı için de olmazsa olmazların başında gelir. Özellikle Akdeniz tipi beslenmenin beyin sağlığını korumaya yönelik etkisi bilimsel olarak da kanıtlanmıştır. Liften zengin meyve ve sebzenin bol tüketilmesi, tam tahıl, kuruyemiş ve protein kaynaklarının dengeli kullanılması, omega 3 yağ asitlerinden zengin balık, ceviz, keten tohumu gibi besinlerin günlük beslenme düzeninde mutlaka olması gerekir.
Düzenli egzersiz yapmak ve fiziksel açıdan aktif bir hayat sürmek beyin sağlığına olumlu etki yapar. Egzersiz sırasında kan dolaşımı artar, beyne daha fazla oksijen taşınır. Aynı zamanda egzersiz yapmak stresin de azalmasına katkı sağlar. Bu nedenle hangi yaşta olursanız olun mutlaka kendinize uygun bir egzersizi hayatınıza alın. Yürüyüş, koşu, pilates ya da farklı bir egzersiz. Önemli olan nokta bunu düzenli hale getirebilmektir.
Beden uykuyla kendini yenileyip dinlendirebilir. Kaliteli ve yeterli bir uyku, beyin sağlığı için olmazsa olmaz bir unsurdur. Günde en az 7 saat uyku uyumak beynin onarım ve dinlenme süreci için gereklidir. Daha kaliteli bir uyku için öğleden sonra kafein tüketilmemeli, uykudan önce ağır yemekler yememeye çalışılmalı, belirli bir uyku düzeni oluşturulmalı ve karanlık, sessiz, uygun sıcaklıkta iyi bir uyku ortamı sağlanmalıdır.
Beyin sağlığı için yapılması gerekenlerle birlikte yapılmaması gerekenler de bulunur ve bunların başında da stres gelir. Kronik stresin beyin sağlığını olumsuz etkilediği biliniyor. Bunu önlemek için yoga, meditasyon, nefes egzersizleri gibi stresle başa çıkma yöntemlerini kullanmak, hobilere vakit ayırmak, doğada vakit geçirmek faydalı sağlayabilir.
Beynin sürekli aktif tutulması ve bunu sağlarken de keyif verici, stres azaltıcı aktivitelere yönelmek her yaşta pozitif etki sağlar. Beyni zinde tutmak için düzenli olarak zihinsel aktivite yapmak önemlidir. Yeni bir dil öğrenme, kitap okuma, bulmaca çözme, satranç oynama, yeni beceriler edinme gibi zihinsel aktiviteler beyin sağlığına büyük katkı sağlar.
Bununla birlikte sosyal bir hayat sürmek, sosyalleşmek ve farklı insanlarla etkileşimde bulunmak da sağlıklı bir beyin için önemli bir unsurdur. Sosyal etkileşimde bulunmak, aile ve arkadaşlarla vakit geçirmek, beyin sağlığını olumlu yönde etkiler. Bu nedenle her yaş dönemindeki ama özellikle ileri yaştaki kişilerin yalnız kalmamaları, farklı ortamlara girmeleri ve beyinlerini aktif tutacak çalışmalarda bulunmaları tavsiye edilir.
Sadece beyin sağlığı değil genel sağlığın korunması için de sigara, alkol ve uyuşturucu maddelerden uzak durmak gerekir. Bu maddelerin kalp ve damar sağlığına olumsuz etkilerinin yanı sıra kaliteli bir uykunun sağlanmasına ve beynin bilişsel fonksiyonlarına da olumsuz etkileri biliniyor. Bu nedenle bu alışkanlıklar varsa geç kaldım diye düşünmeden hemen bırakılmalı.
Son derece önemli olmakla birlikte zaman zaman gözden kaçan bir durum olan kafa travmaları da beyin sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken bir konudur. Dr. Bu noktada özellikle travmaya mahal verebilecek sporları yaparken gerekli önlemlerin alınması önemli. Gerekli ve doğru ekipmanların kullanılması ve emniyetin sağlanması her yaştaki kişilerin için mutlaka alınması gereken önlemler arasında yer alıyor.
Beyin sağlığı genel vücut sağlığı ile çok yakın ilişkidedir ve genel sağlığın iyi ya da kötü olması beyni birebir etkiler. Özellikle kronik hastalıkları olan kişilerin sağlık muayenelerini düzenli olarak yaptırmaları gerekir. Diyabet, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği gibi kronik hastalıklar kalp ve damar sağlığının yanı sıra beyin sağlığı üzerinde de etkili olabilir. Bu nedenle kronik hastalıkların kontrol altında tutulması gerekir. Aynı zamanda genel sağlığın kontrolü ve potansiyel sorunların çözümü için de düzenli hekim kontrolleri sağlanmalıdır.
Bu içerik Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.
”
Alo Yeditepe