Hipoglisemi Nedir?

Hipoglisemi, Düşük Kan Şekeri Nedir?

Hipoglisemi, kan şekerinin 70 mg/dl’nin altına düşmesidir. Ancak bazı kişiler, kan şekeri daha yüksek seviyelerde olsa bile hipoglisemi belirtilerini yaşayabilir. Bu durum özellikle kan şekeri kontrolü iyi olmayan ve uzun süre yüksek kan şekeriyle yaşayan kişilerde görülür.

Hipoglisemi Neden Önemlidir?

Diyabet tedavisinde amaç kan şekeri seviyesini kontrol altında tutmaktır. Kan şekerini düzenlemek için insülin enjeksiyonu veya oral antidiyabetik ilaçlar kullanılır. İlaç tedavisinin yanı sıra besin alımındaki değişiklikler, aktivite/egzersiz, stres, ilaçlar, hastalık gibi fakörler kan şekeri seviyesini etkiler. Bu faktörler dengede olmadığı zaman, herhangi birinde olan bir değişiklik kan şekeri seviyesinde yükselmeye veya düşmeye neden olabilir.
Kontrolsüz kan şekeri seviyeleri, kısa veya uzun süreli komplikasyonlara yol açabilir. Bu komplikasyonların çoğu önlenebilir veya eğer problemler tanımlanır ve hemen tedavi edilir ise azaltılabilir. Bu nedenle kan şekeri kontrolü diyabet tedavisinde son derece önemlidir. 

Hipogliseminin Belirtileri Nelerdir?

  • Baş ağrısı
  • Sinirlilik hali
  • Güçsüzlük ve bitkinlik
  • Görme bozukluğu
  • Anksiyete
  • Terleme ve titreme
  • Baş dönmesi
  • Açlık
  • Hızlı kalp atışı

Hipoglisemi Neden Ortaya Çıkar?

Hipogliseminin ortaya çıkmasında en temel neden, mutlak veya göreceli insülin fazlalığıdır. Diğer nedenler şunlardır:

  • Yüksek doz insülin veya oral antidiyabetik ilaç kullanımı
  • Yemek ile egzersiz zamanlamasında uyuşmazlık
  • Öğün vaktini geciktirmek veya az yemek
  • İnsülinin vücutta kullanımının artması (örneğin insülin uygulamasından sonra egzersiz yapmak)
  • İnsülin duyarlılığının artması (kilo kaybı, fiziksel aktivite artışı, adet dönemi veya doğum sonrası)
  • Alkol veya bazı ilaçların kullanımı
  • Sindirim güçlüğü ve mide boşalmasının gecikmesi

Hipoglisemi Sırasında Ne Yapılmalı?

  • Öncelikle kan şekeri ölçülmelidir.
  • Kan şekeri 70 mg/dl’nin üzerinde ve belirtiler hafifse ara öğün alınmalı ve dinlenilmelidir.

Kan şekeri 70 mg/dl’nin altında ve belirtiler hafif/orta düzeydeyse şu seçeneklerden biri uygulanmalıdır:

  • 1 bardak (150-200 ml) meyve suyu veya limonata
  • 4-5 adet küp şeker
  • 1 tatlı kaşığı bal veya reçel
  • 3-4 adet glikoz tablet/jel
  • 15 dakika sonra kan şekeri tekrar ölçülmeli, düzelme yoksa aynı işlem tekrarlanmalıdır.
  • Çikolata, gofret gibi yağ içeriği yüksek gıdalar acil tedavide kullanılmamalıdır.
  • Bilinç kaybı, çiğneme veya yutma zorluğu varsa hasta hemen sağlık kuruluşuna götürülmelidir.

Hipoglisemiden Nasıl Korunabilirim?

  • Diyabet ilaçlarınızı zamanında ve önerilen dozda kullanın.
  • Öğün atlamayın, ara öğünleri ihmal etmeyin.
  • Egzersiz öncesinde kan şekerinizi ölçün; 100 mg/dl’nin altındaysa ara öğün alın.
  • Her zaman yanınızda 4-5 küp şeker veya meyve suyu bulundurun.
  • Diyabet kimlik kartınızı taşıyın.
  • Düzenli olarak kan şekerinizi ölçün, doktor kontrollerinizi aksatmayın.
Acil Durumda Ne Yapılmalı?

Hipoglisemi tek başına tehlikeli bir durumdur. Ancak aciliyet gerektiren bazı durumlar vardır. Bilinç kaybı veya yutma güçlüğü olan kişiye ağızdan besin verilmemeli, hemen acil yardım çağrılmalı ve en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir.

Hipoglisemi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Evet. Yaşlı diyabetliler çoğu zaman hipoglisemi belirtilerini fark etmez. Kan şekeri düzeyleri dikkatle takip edilmelidir.

Gebe diyabetlilerde kan şekeri, diyabeti olmayan bir gebe ile aynı seviyelerde tutulmalıdır. Düşük kan şekerine alışıldığı için belirtiler fark edilmeyebilir, bu nedenle düzenli takip önemlidir.

Evet egzersiz hipoglisemiye neden olabilir. Çünkü egzersiz kan şekerini düşürür. Egzersiz öncesinde mutlaka ara öğün alınmalı, yalnızken ağır egzersizlerden kaçınılmalıdır.

Evet cinsel ilişki ile hipoglisemi arasında bağlantı vardır.  Özellikle egzersiz sırasında hipoglisemi yaşayan veya gece hipoglisemisi olan diyabetlilerde cinsel ilişki sırasında hipoglisemi riski yüksektir.

Evet kalp hastalığı olanlar için hipoglisemi risklidir. Hipoglisemi sırasında oluşan çarpıntı, kalp hastalığı olan kişiler için risklidir. Kan şekeri düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.

Evet. Alkol, kan şekeri düştüğünde karaciğerden glikoz salınımını azaltır. Özellikle gece alkol alınıp yemek yenmezse, sabahın erken saatlerinde hipoglisemi riski artar. Alkol alırken öğün atlamamak ve kan şekerini düzenli ölçmek gerekir.

Bu içerik Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.

Paylaş

İlgili Yazılar